Konzervatorsko – restauratorski radovi na višeslojnim freskama u Studenici

22. oktobra 2020. Aktuelno, Vesti, Naslovna0

Studeničko zidno slikarstvo predstavlja jedinstveno delo vizantijskog umetničkog stvaralaštva i kao deo svetske baštine zaslužuje posebnu pažnju kada je u pitanju njegova zaštita i obnova. Sačuvane celine slikarstva iz doba Nemanjića nalaze se u naosu Bogorodičine crkve gde se poslednjih pet godina odvijaju konzervatorsko-restauratorski radovi.

Kasnijim obnovama one su delom zakolonjene ili oštećene, a danas na zidovima i svodovima, postoje velike površine višeslojnog slikarstva koje se preklapa. Tako osim prvobitnog  iz 1208.g.  postoje slojevi  iz 1569.v. i u manjoj meri iz 19. veka.  Na nekim mestima su ovi slojevi veoma povezani, a boje na malteru prekrivaju original u potpunosti. Veliki broj oštećenja, starih plombi i naslage šalitre dodatno otežavaju utvrđivanje starosti pojedinih slojeva zidnih slika.

Zbog toga, tokom prethodnog perioda uporedo sa zaštitnim, teku i istraživački radovi zahvaljujući kojima je moguće očuvanje svih istorijskih slojeva. Rezultati ovog pažljivog posmatranja i postupnog rada u velikoj meri određuju vrstu konzervatorsko-restauratorskog delovanja.  Krajnji cilj je očuvanje svih autentičnih slojeva živopisa kao i mogućnost njihovog lakšeg sagledavanja.

Zbog toga su konzervatorski postupci koji se primenjuju posebno složeni i delikatni, a restauraciji se pristupa nakon studioznih multidisciplinarnih analiza.

Radovi teku  na oko 100m2 ugroženog slikarstva u zapadnom traveju i naosu crkve. Privode se kraju radovi na kompoziciji Krštenje Isusa Hrista, Preobraženje i  Ktitorskoj kompoziciji koja se nalazi iznad samog groba Svetog Simeona.

Svoj prvobitni odraz dobijaju i freske starozavetnih proroka u podkupolnom prostoru koje su imale i do 1300 oštećenja na jednom kvadratnom metru . Sve one su prethodnih sezona postepeno sanirane i učvršćene za zidove čiji su sastavni deo, što im obezbeđuje još dugo trajanje.

Do sada je uspešno konzervirano i restaurisano preko 60% celokupnog slikarstva crkve. Tako su u predhodnom periodu samo u naosu u potpunosti završene celine kao što su Blagovesti, Uspenje Bogorodice, Jevanđelisti, Ktitorski natpis i Raspeće. U toku su pripreme za zaštitu površina koje su do sada bile nedostupne, kao što je Rođenje Isusa Hrista i Sveta Trojica na kojima tek predstoje radovi narednih sezona.

Istrajnim zalaganjem i predano teku radovi na obnovi ove osetljive vanvremene svetinje . Rezultati koji su danas vidljivi ohrabruju i daju podsticaj za završnu relizaciju projekta koji se pod pokroviteljstvom Ministarstva kulture i informisanja uspešno izvodi uz svesrdnu podršku i razumevanje studeničkog bratstva.

Autor, rukovodilac projekta i konzervatorski nadzor mr Stojanka Samardžić, slikar-restaurator, savetnik, Republički zavod za zaštitu spomenika kulture Beograd

I ove sezone za ovaj odgovoran posao su od strane Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture Beograd angažovani stručnjaci konzervatori-restauratori :

Gordana Jakovljev, rukovodilac stručne ekipe za firmu KOTO

Vesna Čanak,  Vladimir Markoski, Milica Anđelić, Luka Dedić, Dragana Protić, Jovana Jovanović, Anastasija Jovičić, Milana Jovanović, Pavle Đajić, Nemanja Komnenović, Sofija Rakidžić, Vanja Zečević, Kristina Ponjavić.