Srbi su primili hrišćanstvo u 7. veku, ali tada još nisu imali sopstvenu crkvenu organizaciju. Sveti Sava (Rastko Nemanjić) je 1219. godine rukopoložen od strane patrijarha Manojla I carigradskog u Nikeji za ,,arhiepiskopa srpskih i primorskih zemalja“, a srpska crkva dobija autokefalnost i dostojanstvo arhiepiskopija.
Prema istorijskim podacima, srpska plemena su veoma sporo usvajala novu veru, odnosno sporo su se odricala starih paganskih običaja. Tek posle više od dve stotina godina srpski narod je končano kršten. Primanje hrišćanske vere kod Srba išlo je uporedo sa stvaranjem njihove prve države, a prosvetitelji kako kod Srba tako i kod svih slovenskih naroda bila su sveta braća Kirilo i Metodije – ravnoapostoli.
Ono što je bilo presudno u krštenju, ne samo Srba nego i svih Slovena, jeste nastanak slovenskog pisma, azbuke. odnosno glagoljice i ćirilice, polovinom 9. veka.
Rastko Nemanjić kao treći, najmlađi sin velikog župana Stefana Nemanje, odlučuje da sa šesnaest godina ode u svetogorski manastir – Stari Rusik, gde monašenjem dobija ime Sava.
To je predstavljalo tek početak svega onoga što će Sveti Sava učiniti kao svoj lični podvig, manastirskoj bratiji, roditeljima, a onda i celom srpkom rodu. Za primerom najmlađeg sina, monaha Save, pošao je uskoro i već ostareli Stefan Nemanja. On se na državnom saboru u svojoj zadužbini manastiru Studenici 1196. godine odrekao vladarskog prestola, a za svoga naslednika izabrao srednjeg sina, Stefana.
Odmah posle toga, primio je monaški postrig i kao monah Simeon proveo je ostatak života na Svetoj Gori zajedno sa Savom. Nakon upokojenja svog oca Svetog Simeona, Sava je napisao Službu i Žitije. Sem toga, napisao i Karejski tipik za potrebe monaha u Karejskoj isposnici, a za manastir Hilandar napisao je Hilandarski tipik, koji se i danas koristi.
Pomirivši svoju braću, monah Sava je preneo mošti Svetog Simeona u manastir Studenicu, gde se nalaze i danas. Pod Savinim starateljstvom Studenica je postala politički, kulturni i duhovni centar srednjovekovne Srbije,a on je uz ostala svoja dela, napisao i Studenički tipik u kom je zadao ustrojenje monaškog života u manastiru, čiji je arhimandrit bio sve do 1217. godine.
Sava odlazi iz Hilandra u Nikeju, kod vizantijskog cara Teodora Laskarisa i carigradskog patrijarha Manojla Sarantena moleći ih za samostalnost srpske Crkve. Njegova molba biva prihvaćena i carigradski patrijarh rukopoloži Savu za arhiepiskopa srpske Crkve u Srbiji. Tako je srpski narod oko četiri veka nakon primanja hrišćanstva dobio duhovnu samostalnost, crkvenu autokefaliju, čime je potvrđena da može potpuno samostalno i odgovorno da ima sopstvenu crkvenu organizaciju.
Osam stotina godina nakon dobijanja autokefalnosti Srpske Pravoslavne Crkve Srbi proslavljaju i samostalnost svoje crkve, ali i svog prvog arhiepiskopa Svetog Savu. Jubilej po blagoslovu Njegove Svetosti patrijarha srpskog g. Irineja, otpočet je u crkvi Svetih Apostola Petra i Pavla u Rasu, a nastavljen i u svim drugim eparhijama.
Centralno mesto obeležavanja održaće se u manastiru Žiči, 6. oktobra 2019. godine u devet časova, kao i u manastiru Studenica. Žiča i Studenica predstavljaju srž svetosavskih beseda kojima se i danas vraćamo, poučavajući se u veri, idući Savinim putem. Sutradan (7. okotbra) proslavljanje će se nastaviti u Pećkoj Patrijaršiji i Dečanima, a završna svečana akademija biće 8. oktobra u beogradskom Sava centru.
Jubilej kao takav, opominjen nas i na dela Svetog Save, ali i na zajednicu koju je on ustrojio prvo u svojoj porodici, zatim u svom narodu, a onda postavši prvi srpski arhiepiskop i u svojoj crkvi.
Glavni opit obeležavanja sastoji se upravo u liturgijskom sabranju kao podsticaj na stvaranje zajednice.
Autor: Marija Veselinović